Üzümde verim arttı, çiftçinin hesabı tutmadı: Çiftçi-Sen olması gereken fiyatı açıkladı

Çiftçiler Sendikası (Çiftçi-Sen), 2026 yılı üzüm hasat sezonuna ilişkin dikkat çeken veriler açıkladı. Bağlarda son 2-3 yılda ulaşılamayan verim seviyelerinin bu yıl yakalandığını belirten Çiftçi-Sen, üreticinin aynı tabloyu satış fiyatlarında göremediğini bildirdi. Sendikanın Ege Bölgesi için yaptığı hesaplamaya göre çekirdeksiz kuru üzümün kilogram maliyeti 93 liraya ulaştı. Yüzde 25 kâr ve yüzde 30 yaşam payı eklendiğinde taban referans fiyatının en az 151,50 lira olması gerektiği belirtildi.

Çiftçi-Sen, üzüm üreticisinin gübreden sulamaya, işçilikten hasada kadar birçok giderinin arttığını kaydetti. Buna karşılık yaş ve kuru üzüm fiyatlarının aynı oranda yükselmediğini belirten sendika, 2026 hasat sezonunda verimin yüksek olmasına rağmen üreticinin satış fiyatlarından memnun olmadığını açıkladı.

Mazot 83 liraya kadar çıktı

Açıklamada üreticinin karşı karşıya kaldığı giderler arasında mazot fiyatlarına özellikle dikkat çekildi.

Çiftçi-Sen’in paylaştığı verilere göre mazotun litre fiyatı 2024 yılında 41-44 lira arasında değişirken, 2025 yılında 45-53 lira seviyelerinde gerçekleşti. 2026 yılında ise 55 liradan başlayan fiyatın 83 liraya kadar çıktığı belirtildi.

Üreticilerin gübre, sulama, işçilik, bakım, hasat ve ulaşım giderlerinin de yükseldiği kaydedildi.

Çiftçi-Sen, üzüm üretim bölgelerinde gerçekleştirilen enerji yatırımları ve madencilik faaliyetlerinin de üretim şartlarını zorlaştırdığını savundu. Üreticilerin bağlarını korumak amacıyla naylon örtü ve daha fazla girdi kullanmak zorunda kaldığı belirtildi.

Yaş üzüm 11 liraya kadar düştü

Çiftçi-Sen, geçmiş yıllardaki üzüm fiyatlarını da 2026 sezonuyla karşılaştırdı.

TMO’nun 2024 yılında 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için kilogram başına 120 liralık alım fiyatı açıkladığı belirtildi. Aynı yıl kış aylarında tüccar fiyatlarının 130-135 liraya kadar yükseldiği, sofralık yaş üzümün ise ortalama 27-28 liradan satıldığı aktarıldı.

2025 yılında TARİŞ tarafından 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için 120 liralık referans fiyat açıklandı. Sumalık yaş üzüm ise 16-18 lira seviyesinde işlem gördü.

Çiftçi-Sen, sınırlı alımlar nedeniyle sezon sonuna doğru kuru üzüm fiyatının 80-90 liraya kadar gerilediğini bildirdi.

2026 sezonunun başlangıcında ise sumalık yaş üzümün kilogram fiyatının 11 liraya kadar düştüğü belirtildi.

Çiftçi-Sen bu rakama tepki göstererek, “Bu fiyat üreticilere ‘Üretimden vazgeç, bağlarını sök, toprağını enerji, maden, gıda şirketlerine yok pahasına sat’ demektir” ifadelerini kullandı.

Kuru üzümün maliyetini 93 lira hesapladılar

Sendikanın açıklamasındaki en dikkat çekici bölümlerden biri 2026 yılı için hazırlanan maliyet hesabı oldu.

Çiftçi-Sen, Ege Bölgesi’nde dekar başına 750 kilogram verimi esas alarak çekirdeksiz kuru üzümün kilogram maliyetini hesapladı.

Tesis masraflarının amortisman payı ile çıplak arazi değerinin faizi hesaba katılmadan yapılan hesaplamada, bir kilogram çekirdeksiz kuru üzümün üretim maliyetinin 93 lira olduğu belirtildi.

Sendika, bu rakamın yalnızca üretim maliyetini ifade ettiğini belirterek üzerine yüzde 25 kâr payı ve yüzde 30 yaşam payı ekledi.

Bu hesaplamanın ardından Çiftçi-Sen, 2026 yılı çekirdeksiz kuru üzümü için taban referans fiyatını en az 151,50 lira olarak açıkladı.

Türkiye dünya kuru üzüm ihracatında önemli paya sahip

Çiftçi-Sen açıklamasında Türkiye’nin dünya kuru üzüm pazarındaki yerine de dikkat çekildi.

Türkiye’nin dünya kuru üzüm ihracatının yaklaşık yüzde 30-35’ini karşıladığı belirtilirken, buna rağmen üreticinin satış fiyatlarının belirlenmesinde şirketlerin etkili olduğu savunuldu.

Çiftçi-Sen, uluslararası şirketlerin her yıl “Uluslararası Çekirdeksiz Kuru Üzüm Üretici Ülkeler Konferansı” adı altında bir araya geldiğini ve dünya piyasasında etkili olduğunu öne sürdü. Açıklamada mevcut tarım politikalarına da eleştiriler yöneltildi.

Ürününü teslim edip parasını alamayan üreticiler gündeme getirildi

Açıklamada üzümünü teslim ettiği halde ürün bedelini alamadığı iddia edilen çiftçilerin durumu da gündeme getirildi.

Çiftçi-Sen, bazı kişi ve şirketlere ürünlerini teslim eden üreticilerin ödeme konusunda sorun yaşadığını belirterek bu alanda daha etkili ve caydırıcı yasal düzenlemeler yapılmasını istedi.

Şaraplık üzüm yetiştiren üreticilerin yaşadığı sorunlara da ayrı bir bölüm ayrıldı.

Üreticilerin kendi üzümlerini işleyerek şarap şeklinde satabilmeleri için işletme kurmaları, vergiye tabi olmaları, gerekli teminatları ve bandrol ücretlerini yatırmaları gerektiği belirtildi.

Kurutma imkânlarının da sınırlı olduğunu ifade eden Çiftçi-Sen, bu nedenle üreticilerin şarap fabrikalarına satış yapmak zorunda kaldığını ve fiyat konusunda şirketlere bağımlı hale geldiğini savundu.

Çiftçi-Sen 151,50 liralık referans fiyat istedi

Çiftçi-Sen, kuru üzümde üretim maliyetinin yanı sıra üreticinin kârının ve yaşamını sürdürebilmesi için gerekli payın da fiyat belirlenirken hesaba katılmasını istedi.

Sendika, “Kuru üzüm fiyatlarında maliyet, kâr payı ve insanca yaşam payı gözetilerek sendikamızın referans fiyatları üzerinden TARİŞ tarafından destekleme alımı yapılmalı, hükümet bu konuda destek vermelidir” ifadelerini kullandı.

Çiftçi sendikalarının fiyat belirleme sürecine dahil edilmesini isteyen Çiftçi-Sen, TARİŞ’in de üreticilerin söz ve karar sahibi olacağı şekilde yeniden yapılandırılmasını talep etti.

TARİŞ’in kuru üzüm alımında daha etkin rol üstlenmesi gerektiği belirtilirken, şaraplık üzüm yetiştiren çiftçilerin ürünlerini işleyerek satabilmelerinin önünü açacak yasal düzenlemelerin yapılması ve bu üreticilere teşvik verilmesi istendi.

Çiftçi-Sen ayrıca tarım alanlarında üretimi olumsuz etkilediğini belirttiği enerji ve madencilik faaliyetlerine izin verilmemesini talep etti. Ürün bedellerini ödemeyen kişi ve şirketlere karşı caydırıcı düzenlemeler yapılması, Tarım Sigortaları Yasası’nın yeniden ele alınması ve agroekolojik üretime yönelen çiftçilere kamu desteği verilmesi de sendikanın talepleri arasında yer aldı.